History

In 1511 Jacob Cornelisz van Oostsanen painted a pentaptych with Saint Jerome, the church fathers, three apostles, eight saints and the mass of Saint Gregory for an unknown couple. The sheer size of the pentaptych, the unusual choice for double wings and the specific iconography all suggest it was intended for a particular destination. Because of this specificity, it has so far proven difficult to find an institution for which the pentaptych would have been suitable. The considerable attention for Jerome on the central panel suggests this saint was closely connected to the original destination of the altarpiece. In 1627 the pentaptych was in the Marienkirche in the German town of Stendal. This led Mechthild Modersohn to the problematic conclusion that the pentaptych was a commission by Klaus Schönebeck, who intended it for the altar of Saint Jerome in the Marienkirche. Another possibility is that Jacob’s pentaptych was made for the Oude Kerk or the Holy Stead, close to his workshop back in Amsterdam. It is also conceivable that the altar was indeed a foreign commission, but intended for a church in one of the Baltic trade cities, closely connected with Amsterdam through the Hanseatic League, rather than the Marienkirche in Stendal. A suggestion by Georges Kiesel in 1969 has so far gone unnoticed by other art historians. Kiesel proposed that the altarpiece was destined for the Utrecht chapel of Saint Jerome, which was part of a convent of the Brethren of the Common Life and linked to a Latin School. Iconographically, this option would provide the best explanation for the remarkable subject-matter of the pentaptych.

The spectacle of socialism. A social and architectural biography of European People’s Houses. At the turn of the century, numerous European cities witnessed the birth of a new type of building: the so-called ‘Maisons du Peuple’ or ‘People’s Houses’. These monumental buildings, often founded by the (socialist) labour movement, were meant to give ordinary people a place of their own within the urban space by means of impressive architecture. In order to grasp the remarkable individual life stories of the People’s Houses as well as their rich variety, this article proposes a multi-layered biographical approach. Four different phases in the biography of the People’s Houses each highlight another dimension of the building. The biographical framework is illustrated using the Brussels ‘Maison du Peuple (1899-1964) as an empirical case study.

Op een boogscheut van de lokalen van de vakgroep geschiedenis ligt de befaamde ‘Vooruit’: wervelend kunstencentrum, café én vaste stek voor heel wat studenten en collega’s van deze vakgroep. Trotse Gentenaars weten ongetwijfeld dat de Vooruit oorspronkelijk was opgericht als feestlokaal van de gelijknamige socialistische coöperatie ‘Vooruit’ in 1913. In deze periode hadden arbeidersbewegingen heel wat invloed verworven, en zochten ze naar een gemeenschappelijke ruimte om hun veelzijdige bedrijvigheid in onder te brengen, gaande van politieke acties tot culturele en educatieve avonden. Een nieuw bouwtype was geboren: het ‘volkshuis’. Hoewel bepaalde volkshuizen zoals dat van Gent of Brussel bij velen een belletje doet rinkelen, is de Europese dimensie van de volkshuizengeschiedenis minder gekend. Nochtans heeft Europa volgens sommige schattingen tot wel tweeduizend volkshuizen gekend…

Tal van dossiers uit de vroegere Rijksopvoedingsgestichten worden bewaard in de Rijksarchieven. Onderzoek/st/ers die dossiers jonger dan honderd jaar oud willen raadplegen, moeten hiervoor toestemming vragen bij het Agentschap Jongerenwelzijn en in publicaties moeten de persoonsnamen geanonimiseerd worden. Maar zelfs als de vereisten van het juridisch kader worden nageleefd, heeft het lezen van de dossiers vaak iets weg van schaamteloos voyeurisme. Het gebruik van zulke delicate bronnen vraagt om een ethische reflectie.
http://www.ipg.ugent.be/nl/content/historici-privacy-en-ethiek

Het gebruik van archiefmateriaal uit penitentiaire inrichtingen vormt een grote meerwaarde voor onze kennis van sociaal kwetsbare groepen uit het verleden. Het gebruik van zulke bronnen doet echter ook juridische en ethische vragen rijzen. Dit artikel gaat in op de spanning tussen het leveren van kennis over het verleden en de privacybescherming van historische subjecten. Specifiek wordt ingegaan op de vraag of en hoe overledenen in publicaties geanonimiseerd dienen te worden. Het artikel is opgebouwd rond vier ethische dilemma’s waarbij telkens verschillende perspectieven worden toegelicht. De theses hebben betrekking op (1) het wetenschappelijk karakter van een onderzoek, (2) de belangen van nabestaanden en betrokkenen, (3) sociale stigma’s in de samenleving en (4) de postume waardigheid van overledenen.

Inhoud van het themanummer:
Laura Nys, Inleiding: De geschiedenis van emoties: Een meerwaarde in het ontmantelen van stereotypen
Carola Verbraak, Emoties en moederschap in brieven van minderjarige delinquente meisjes in België
Cor de Vries, In traanen wegsmelten bij Monzongo. Reacties op de opvoering van het eerste anti-slavernijtoneelstuk in Nederland
Genderview: Tine Van Osselaer
Hannie van Horen-Verhoosel, Liefdesverdriet in de hoofse chansons van vrouwelijke troubadours in de twaalfde en dertiende eeuw in het Zuiden van Frankrijk
Yuri van Hoef, ‘Soulmates’. De rol van affectie in politieke vriendschap tussen Kohl en Mitterrand, en Thatcher en Reagan
Maarten Zwiers, Orde en gezag. Hendrik Koekoek, George Wallace en de opkomst van het rechts-populisme in Nederland en de Verenigde Staten
Recensie door Steven Vanden Broecke: Emotions in the history of witchcraft

In de eerste helft van de twintigste eeuw kwamen talloze kansarme jongeren met probleemgedrag terecht in een heropvoedingsinstelling. Als onderdeel van hun ‘morele heropvoeding’ besteedden de jongeren een groot deel van hun tijd aan werken. De jongens werden voorbereid op een beroepsloopbaan met laaggeschoolde handenarbeid, de meisjes werden klaargestoomd voor het huishouden. In dit artikel onderzoek ik de toekomstperspectieven van jongens en meisjes uit kansarme milieus, hoe deze perspectieven werden vertaald in de heropvoedingspraktijken en in het bijzonder hoe de jongeren zelf zich uitlieten over hun opsluitingstijd en hun toekomstvisies. Uit de egodocumenten van de jongeren blijkt dat de beleving van de opsluitingstijd en de toekomstvisies verbonden waren. Ik gebruik de Belgische heropvoedingsinstellingen van Mol en Brugge als casestudy.

The establishment of the Central Observation Institute in Mol in 1913 marks the introduction of scientific expertise in Belgium’s youth delinquency policy. The child at risk was subjected to a series of observations, resulting in an observation report (‘waarnemingsverslag’) that contained the psychological, moral and physical characteristics of the delinquent child, and suggested strategies for its re-education. This article focuses foremost on the technologies of observation in the first half of the twentieth century. In contrast to earlier research, the observation report is not used as a ‘key to the past’ but the article aims to historicise the observation report in its own right. Using M’charek’s concept of ‘folded object’, the process of truth being created in the observation report is discussed, paying attention to the various actors at work in the reformatory and examining the dynamic relationships between the observation institution and the juvenile reformatories in the production and use of observation files